Archivieren bis zum 28. September 2000

High Debate: Literatur & Sprache: Literaturforum: Archivieren bis zum 28. September 2000
  

Alexander Virchow

Sonntag, den 06. 08. 2000 - 20:45 Click here to edit this post
Oscar Wilde schreibt wieder.

  

Alexander Virchow

Samstag, den 19. 08. 2000 - 18:02 Click here to edit this post
Ein kurzer Horrorroman.

  

Steven Bollinger

Mittwoch, den 24. 05. 2000 - 01:05 Click here to edit this post
(Ja: 'Zorn' ist besser.)

  

Katrin Ufen

Mittwoch, den 24. 05. 2000 - 07:47 Click here to edit this post
Von Steven Bollinger am Dienstag, den 23. Mai, 2000 - 20:31:

Aber Arroganz und Unbescheidenheit sind der Dummheit steten Begleiter.


(Wie wahr, wie wahr.
Dieser Satz gehörte verperlt.)

  

Steven Bollinger

Mittwoch, den 24. 05. 2000 - 18:47 Click here to edit this post
(Dieser Satz habe ich sowieso von William Gaddis' "JR" geklaut, wo die Figur Jack Gibbs sagt: "Smugness is stupidity's surest sign." Gibbs sagt auch, selbstbezichtigend, nachdem er einem Idioten gegenueber die Fassung momemtan verliert: "I know better than that. Never hit anybody you don't like: that's the first rule." Und, zum Beispiel, als Schullehrer, zu den aermlichen Kindern: "Before we go any further here, has it ever occurred to any of you that this is all one grand misunderstanding? Since you're not here to learn anything, but to be taught so you can pass these tests, knowledge has to be organized so it can be taught, and it has to be reduced to information so it can be organized do you follow that? In other words this leads you to assume that organization is an inherent property of the knowledge itself, and that disorder and chaos are simply irrelevant forces that threaten it from outside. In fact it's exactly the opposite. Order is simply a thin, perilous condition we try to impose on the basic reality of chaos..." und dergleichen mehr, und die Kinder protestieren ob dieser Abweichung vom Lehrplan, und Gibbs, ganz zaeh, erwidert, "...if just one of you could stop fighting off the idea of trying to think..." und ein Schuler sagt, "That wasn't in the reading assignment and that--" und Gibbs unterbricht: "And that -- that is why I'm telling it to you now." Er wird kurz danach gefeuert, natch. Aber der ganzen langen Geschichte hindurch sagt er Allen unbeirrt unaufhoerlich Gescheites, ob es ihnen passt oder nicht. Es passt ihnen meistens nicht, natch. Wie gut, dass ich das zum ersten Mal mit fuenfzehn las.)

  

Annette Schneider

Samstag, den 03. 06. 2000 - 20:22 Click here to edit this post
Vor kurzem zu Ende gelesen, auf Katrins Anregung hin: "Die Frau und der Affe". Mein erstes Buch von Peter Hoeg.

Und ja. Ehrlich gesagt, mein Eindruck ist mittelmäßig, was mir erstaunlicherweise selten passiert bei Literatur. Tendenz eher positiv.

Auf der einen Seite finde ich das Buch sehr rasant, bilderreich und gut lesbar geschrieben.

Auf der anderen Seite finde ich die Charaktere schemahaft, holzschnittartig. Realistische Charaktere sind mir meist lieber. Aber das ist gar nicht Absicht des Autors.

Insgesamt aber ein interessantes Thema - das Great Ape Projekt wird auch direkt angesprochen -, das auf SpOn ja auch ausführlich diskutiert wurde - fast zu ausführlich, um sich nochmal in Buchform damit interessiert zu beschäftigen.

Und in jedem Fall ein ganz unverwechselbarer, schon faszinierender Schreibstil.

  

Alexander Virchow

Samstag, den 03. 06. 2000 - 20:26 Click here to edit this post
(Schematisch oder schemenhaft. Schema-Haft ist vielleicht eher sowas wie Kukident. Sprachkritik Ende.)

  

Annette Schneider

Samstag, den 03. 06. 2000 - 20:31 Click here to edit this post
Das habe ich schon bewußt so geschrieben. Schemenhaft meint etwas anderes.

Und schematisch - gibt gerade meine Semantik nicht her, ob das paßt!

  

Katrin Ufen

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 01:58 Click here to edit this post
Vor kurzem zu Ende gelesen, auf Katrins Anregung hin: "Die Frau und der Affe". Mein erstes Buch von Peter Hoeg.

Steven,
wenn es dir Zeit und Energie irgendwie erlauben, lies Fräulein Smillas Gespür für Schnee und/oder Der Plan von der Abschaffung des Dunkels von Peter Hoeg.

Ich denke, Die Frau und der Affe ist nicht Hoegs hervorragendstes Werk. Aber es ist ungemein tiefsinnig. Er ist zweifellos einer der feinfühligsten, subtilsten und weitsichtigsten Autoren, die mir untergekommen sind. Und ganz gewiss einer, der aus eigenem Empfinden weiß, wovon er schreibt.

Aber bitte - lies eines der oben genannten.
Dann sprechen wir uns wieder.

  

Steven Bollinger

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 02:45 Click here to edit this post
OK -- aber wenn ich keines von beiden lese -- laesst Du mir bis dann in Ruhe?

(Das sollte wieder witzig sein. Hoffe aufrichtig, es wird nicht so uebel genommen wie mein sehr ungluecklicher Beitrag, den wir anderswo besprachen. Du weisst ja schon... Konnte es mir einfach nicht verkneifen.)

Eigentlich, seitdem Hoeg hier so sehr hochgelobt wird, habe ich gedacht, vielleicht wolle ich ihn doch lesen. Andererseits -- gibt es so fuerchterlich vieles zu lesen. Ich habe noch nicht mal den ganzen Shakespeare gelesen, mein dickes einbaendiges "Complete Works of Shakespeare" sitzt da jetzt auf dem Regal vor mir wie ein staendiger Vorwurf, und ein Meter links von ihm, ein anderer, stummer, noch ungelesener Vorwurf, "Don Quixote" auf spanisch. Meine Gute, ich habe noch keine zehn Seiten Proust gelesen! Nicht Voltaires "Essai sur les Moeurs"! Alles, und so viel mehr, kein zwei Meter weg von mir, so sehr viele Vorwuerfe!

Kurz: waehrend Buchempfehlungen mir selbstverstaendlich jederziet willkommen sind -- nicht zuletzt dafuer ist dieses Forum erst aufgemacht worden -- seit nunmehr acht Jahren, seitdem ich nicht mehr Student bin, lese ich, letzten Endes, und wirklich ausschliesslich, was ich will, ich bin da eigentlich ganz unerbittlich. Wenn ich andere Leute dabei enttaeusche -- tough shit, eigentlich.

Ist bei mir eine ziemlich empfindliche Stelle. Ich bitte um Verstaendnis dafuer.

  

Steven Bollinger

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 03:28 Click here to edit this post
Ich hoffe, manfrau missversteht mich nicht. Aber Katrins Aufforderung, so formuliert

Zitat:

Aber bitte - lies eines der oben genannten.
Dann sprechen wir uns wieder.


hat mich -- nein, gar nicht geaergert -- aber doch verwirrt. Schien so ziemlich aus heiterem Himmel auf mich gefallen zu sein. Als ob wir beide schon ein Gespraech ueber Hoeg begonnen haetten, woran ich mich aber nicht erinnere. Ist es moeglich -- Aehnliches ist mir mehr als einmal passiert -- dass Katrin den Header von Annettes letzten Beitrag verlesen hat, und gedacht, es waere von mir?

  

Katrin Ufen

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 09:08 Click here to edit this post
Oh Mist!
Sorry, tut mir leid mit der Verwechslung.
Und obendrein noch diese unglückliche Forumulierung...

Also, Annette und Steven: nix für ungut. Ich war nicht ganz - in Topform. Dafür hat mich das

Auf der anderen Seite finde ich die Charaktere schemahaft, holzschnittartig. Realistische Charaktere sind mir meist lieber. Aber das ist gar nicht Absicht des Autors.

noch nachhaltig beschäftigt. In der Tat zeichnet Hoeg in Die Frau und der Affe schematische ('schemahaft' sagt mir nichts) Charaktere - seine Akteur/innen werden in keinem seiner Werke wirklich schillernd, lebendig, Menschen wie du und ich. Selbst Frl. Smilla bleibt bis zum Schluß seltsam fremd, uneinschätzbar, unklar umrissen (übrigens kongenial umgesetzt von Julia Ormond).
Und ich denke, dass eben das Hoegs Intention ist: nicht greifbare Charaktere ohne bestimmbare Persönlichkeit in einer nicht begreifbaren Welt. Hoeg leidet - das wird spätestens im autobiografisch inspirierten Plan von der Abschaffung des Dunkels deutlich, zutiefst daran, dass der Mensch sich zugunsten des (wissenschaftlichen) Fortschritts Grausamkeit, Zynismus und emotionale Kälte gegenüber seinesgleichen wie selbstverständlich zu eigen gemacht hat.

Das, so meine ich, ist Hoegs Thema - durchweg. Er ist ein äußerst phantasievoller, sehr kluger und umfassend gebildeter Gegenwartskritiker, der mit gleichermaßen sparsamen wie unorthodoxen Mitteln aufzeigt, wohin uns die Dialektik der Aufklärung geführt hat. Frl. Smilla ist, oberflächlich betrachtet, ein Kriminalroman, Die Frau und der Affe ein modernes Märchen - doch ganz eigentlich handelt es sich um philosophisch motivierte Gegenwarts- und Fortschrittskritik im literarischen Gewand. Da ist es nur folgerichtig, dass die von Hoeg skizzierten Protagonist/innen (Frauen spielen übrigens in all seinen Büchern eine herausragende Rolle) letztlich nichts weiter sind als fast gesichtslose Symptomträger einer destruktiven Welt.

Unter diesem Blickwinkel gewinnt Die Frau und der Affe eine neue Dimension: Hoeg entwirft ein Szenario, das ganz ohne moralischen Appell zugleich mahnt und beschämt - Affen als die 'menschlicheren' Menschen.

  

Annette Schneider

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 09:42 Click here to edit this post
Affen als die 'menschlicheren' Menschen
Menschen als sehr dumme Affen, würde ich fast sagen.

  

Steven Bollinger

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 10:08 Click here to edit this post
Oh, entschuldigens, Katrin, in der Tat war es eine Verwechslung also, und daher meine Reaktion noch weniger angebracht. Tut mir wirklich leid.

Auch ich war nicht in top form. (Amathalia und Rolf und Margret peinigten mich gerade alle auf einmal beim SPON, und ich war leider so dumm, dort keine Dummheit unkommentiert zu lassen, ich war gerade halb rasend -- ja, ich war nicht in top form.) I'm so terribly sorry.

  

Katrin Ufen

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 10:14 Click here to edit this post
Menschen als sehr dumme Affen, würde ich fast sagen.

Nein, noch anders: Wesen, die ihre Seele verkauft haben. Da reicht's selbst zum Affen nicht mehr.

  

Katrin Ufen

Sonntag, den 04. 06. 2000 - 10:16 Click here to edit this post
Don't worry, Steven.
We'll try once again.
Let's have another start.

  

Steven Bollinger

Sonntag, den 11. 06. 2000 - 08:33 Click here to edit this post
Ernst Jandl starb vor ein paar Tagen. Ob es ihn ueberraschen haetten, zu wissen, er wuerde in Ohio, wenigstens von einem Exzentriker, sehr vermisst?

lichtung, von Ernst Jandl

manche meine
lechts und rinks
kann man nicht
velwechsern.
werch ein illtum!

  

Steven Bollinger

Dienstag, den 13. 06. 2000 - 05:42 Click here to edit this post
nnnnnnntschn
nnnnnnntschn
nnnnnnntschn
glawaraaaaaaaaaa
üiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii
glawaraaaaaaaaaa
blaaauuuuuuurrruuuuuuurrruuuuuuurrruuuuuuu
glc - - - - - - - - h
dnnnnnnnnnnn
dnnnnnnnnnnn
dnnnnnnnnnnn
s - - - c - - - hfffffs - - - c - - - hfffffs - - - c - - - hfffffs - - - c - - - hfffffs - - -c - - - h
gllllrrrrrrrrrr
gllllrrrrrrrrrr
schllllllltnnn
fffffds - - c - - h
nnnrrrrrrrrrr
nnnrrrrrrrrrr
nnnrrrrrrrrrr
nnnrrrrrrrrrr
nnnrrrrrrrrrr

Ernst Jandl

  

Steven Bollinger

Dienstag, den 13. 06. 2000 - 06:32 Click here to edit this post
"Nachruf -- ein Film in schwarzweiss" von Ernst Jandl (1970)

1 schwarz die tiefe des weltraums, übersät von sternen verschiedener grösse, spiralnebeln, milchstrassen. keine bewegung - ausser dem funkeln der sterne.

2 aus der tiefe des raums taucht, im unteren drittel der bildmitte, ein leuchtender runder flugkörper, erst nur durch seine bewegung, nicht durch seine grösse von den umgebenden sternen unterschieden; im flug von unten auf den bildmittelpunkt zu allmählich grösser werdend, erscheint dieser flugkörper erst vage, dann deutlich, als ein kopf, ein gesicht.

es ist das gesicht eines mannes, alterslos, blass, ohne bart, über der nicht zu hohen stirn abgeschlossen von einem schimmernden flaum von haar. das gesicht, immer genau von vorn symmetrisch in der bildmitte, wirkt weder schlaff noch straff; es ist von einer seltsamen, nur angedeuteten flachheit, leblos, doch nicht mit bestimmtheit tot. mund und augen sind geschlossen, nicht krampfhaft, sondern die lippen, die lider, leicht aneinandergelegt. die geschlossenen augenlider wirken gerade in dem mass eingesunken, dass zweifel möglich ist, ob dahinter augäpfel sind. der gesamteindruck des gesichts könnte vermuten lassen, dass der knochenschädel dahinter nicht mehr vorhanden ist, obwohl die gesichtsform hält. es ist, in nuancen seiner plastischen form, wie ein gummigesicht, eine maske aus gummi, ausgebreitet gehalten doch nicht übergezogen; in seinem gewebe hingegen besteht es, jenseits von zweifel, aus dem material eines echten gesichts.

3 sobald nur noch ein schmaler streifen das grösser werdende gesicht vom oberen und unteren bildrand trennt, steht es still und behält bis gegen ende seine grösse und haltung. am punkt, da das gesicht zum stillstand kommt, setzt, an allen vom gesicht nicht verdeckten stellen des sichtbaren weltraums, der flug der sterne ein, gleichmässig, auf einen vom gesicht verdeckten zielpunkt in unendlicher ferne zu. dieses vorbeiströmen der sterne nach hinten gibt den eindruck, dass der flug des gesichtes durch den raum fortdauert. während einiger sekunden ereignet sich sonst nichts.

4 aus der mitte des linken auges, zwischen den geschlossenen lidern hervor, ohne weitere veränderung des auges, tritt in langsamer drehung, mit der spitze voran, ein schräubchen, fällt heraus, gefolgt von dem vorderen ende eines ins leere stossenden, sogleich wieder zurückgezogenen schraubenziehers. das schräubchen kollert kurz über das oberste stück wange, fällt herab und verschwindet im unteren bildrand, am auge hat sich nichts verändert. während einiger sekunden ereignet sich nichts.

5 aus der mitte des rechten auges, zwischen den geschlossenen lidern hervor, sie an dieser stelle aufspreizend, aber sonst ohne veränderung des auges, tritt in langsamer drehung, wesentlich mächtiger als das schräubchen, die schraube eines korkziehers, wird bedächtig weitergedreht und in solcher länge sichtbar, als ein korkzieher beim entkorken einer flasche in den kork eindringt, und wird dann, wie beim entkorken, nach kurzem anhalten mit einem heftigen ruck nach hinten zwischen den lidern, die sofort wieder in ihre ursprüngliche stellung zurückschnappen, herausgezogen. während einiger sekunden ereignet sich nichts.

6 aus dem linken auge, zwischen den geschlossenen lidern hervor, von einem durchmesser, der etwa zwei drittel der länge des spalts der geschlossenen lider beträgt, schiebt sich langsam, den kopf voran, der schwarze körper einer schlange. sobald genug körper aus dem auge getreten ist, um der schlange ein freies bewegen des kopfes zu gestatten, wippt ihr kopf, züngelnd, vorsichtig einige male nach links und rechts, bewegt sich dann, während der körper weiter aus dem linken auge gleitet, langsam auf das rechte auge zu, schiebt sich in dieses hinein und beschreibt im weiteren, während der lange körper unaufhörlich aus dem linken auge gleitet, langsam folgenden weg: aus dem rechten ohr heraus; nach wippenden suchbewegungen hinüber zur rechten nasenöffnung; in diese hinein; aus dem linken ohr heraus; nach wippenden suchbewegungen hinunter zum mund; in diesen hinein; aus der linken nasenöffnung heraus. sobald, kopf voran, der körper sich aus der linken nasenöffnung schiebt, zieht die schlange ihr körperende aus dem linken auge heraus; sie ist nun in ihrer ganzen länge, im kopf des mannes verschlungen, hervorgetreten, das linke auge des mannes ist unverändert wie zu beginn. während der körper sich weiter aus der linken nasenöffnung herausschiebt und der kopf sich nach wippenden suchbewegungen züngelnd dem linken auge nähert, zieht sich das körperende durch das rechte auge des mannes in den kopf des mannes zurück, wonach das rechte auge des mannes unverändert ist wie zu beginn. die schlange taucht mit dem kopf in das linke auge hinein und zieht, gleichmässig und langsam, ihren körper nach, bis als letzter sichtbarer rest das körperende der schlange im linken auge verschwindet.

7 kaum ist im linken auge das körperende der schlange verschwunden, beginnen die bisher nicht sichtbaren zähne des mannes so zu wachsen, dass die langsam länger werdenden zähne die beiden kiefer gleichmässig und langsam nach oben und unten auseinanderdrücken, während die beiden zahnreihen immer geschlossen bleiben und die berührungslinie zwischen den beiden zahnreihen nicht von der stelle rückt. die zähne wachsen weiter, der oberkiefer wird immer weiter nach oben, der unterkiefer immer weiter nach unten gezwungen, die lippen werden immer weiter zerdehnt, bis schliesslich der mundraum, dargestellt durch die enorm langen zähne und die zum zerreissen gespannten lippen, ein oval geworden ist, das sich von der scheitelstelle des kopfes bis zur kinnstelle des kopfes erstreckt; stirn, augen und kinn sind bei diesem vorgang allmählich an die nicht sichtbare seite des kopfes verdrängt worden, nur ein stück nase, mit den nasenöffnungen, ist ganz oben zu sehen, eine kleine spitze mütze. rechts und links von dem oval stehen, aufs äusserste gedehnt, die wangen, mit den ohren dran. so bleibt das gesicht eine zeitlang unbeweglich, dann, von oben und unten gleichzeitig, als hätten die zähne plötzlich allen halt verloren und würden in den ober- und unterteil des gesichts jäh zurückfahren, rutscht das gesicht in sein ursprüngliches aussehen zurück. während einiger sekunden ereignet sich nichts.

8 mit einem schlag stülpt sich die nase nach innen. so ist an der stelle der nase eine nische entstanden. nach einigen sekunden ohne veränderung wird in dieser nische ganz langsam ein liebliches standbild der madonna sichtbar. durchscheinend erst, gewinnt es allmählich an substanz und erscheint schliesslich ganz fest, ein gegenstand, aus einer masse, etwa gips. um dieses standbild herum, gegen welches die nische nun sehr dunkel wird, erhebt sich, im rahmen der nische, ein wundersames leuchten. einige zeit ereignet sich nichts, dann rasselt vor dem bild, die kontur der nische, der nasenstelle, genau einhaltend, ein rolladen herab. die nische bleibt durch die gewellte blechfläche des rolladens verschlossen.

9 kaum ist der rolladen heruntergerasselt, beginnt der ganze kopf seine haltung zu verändern; er neigt sich langsam vor, die augen senken sich tiefer, die stirn wölbt sich nach vorn, darüber gross das schädeldach, an dem ein flaum von haar kaum auffällt; das kinn, zugleich, erscheint nach hinten gezogen, kleiner und spitzer. in seiner höhe nimmt der kopf nun nicht weniger raum ein als vorher, nur seine haltung ist anders. zugleich mit der änderung der haltung verändern sich die konturen, beginnen an stellen zu verschwimmen, stirn und schädel bewegen sich langsam, wolkig, wie atmend, werden langsam zu langsam sich verändernden wolken; die augen, geschlossen, fliessen in einen einzigen langen geschlossenen spalt zusammen, der sich, samt den umliegenden partien, immer mehr in die breite zieht und das obere bilddrittel nach unten begrenzt; die augenbrauen, bisher nicht auffallend, brennen plötzlich sprühend ab; sobald ihr letzter funke erlischt, beginnt es aus dem langen horizontalen spalt dicht zu schneien, grosse weisse flocken, die im unteren bildrand versinken. gewölk im oberen bilddrittel, dichter schneefall im übrigen bild lassen vom hintergrund - weltraum mit ziehenden sternen - nichts mehr sichtbar.

10 in den wolken im oberen bilddrittel wird, links an der mitte, nackt, behaart, sitzend, neptun mit dreizack sichtbar; dann rechts neben ihm sitzend, das lange kleid faltig gerafft, der nazarener; dann, in der mitte über den beiden, in einem lichterkranz eine weisse taube mit ausgebreiteten schwingen. diese figuren bewegen sich nicht; nur neptun wirkt echt, der nazarener hingegen künstlich, aus einer masse wie gips, künstlich auch die taube. nach einigen sekunden verblasst die gruppe, wird transparent, löst sich auf, während zugleich an der gleichen stelle gross die ziffer 3 eingeblendet wird und schliesslich, gegen den hintergrund der sich ständig langsam verändernden wolken, strahlend leuchtet. nach einigen sekunden legt sich die 3, immer zentral, so auf den rücken, dass sie ein leuchtendes omega # bildet, das allmählich, und dabei blässer werdend, anwächst, bis es genau auf die kontur eines arsches im hocken passt, der nun eingeblendet wird und das spiel der wolken nur noch unterhalb und ganz an den seiten zulässt. der arsch, der das obere bilddrittel zu einem grösseren teil füllt, ist ein solides stück fleisch, blass, ohne leuchten, und zweifellos echt. das arschloch beginnt zu arbeiten, dann fallen in ununterbrochener folge kleine dunkle brocken heraus, die, sobald sie in die schneiende bildzone eintreten, sich in kleine gartenzwerge verwandeln, die, zwischen den schneeflocken niederschwebend, sich vergrössern und dann im unteren bildrand versinken. zu diesen gartenzwergen mischen sich aus der gleichen quelle einzelne krippenfiguren, niederschwebend und versinkend: josef; zwei hirten; die 3 könige; ein lamm; die engel; als letzte dieser figuren schwebt das kind nieder, auf dem rücken liegend, ohne krippe; es schwebt am langsamsten und wird, leuchtend, am grössten. während seines sinkens endet in der zone, die es jeweils durchmessen hat, der schneefall. dort wird der schwarze weltraum, mit sternen, die stillstehen, sichtbar und breitet sich nach oben, bis an den arsch heran, aus.

wenn das kind im unteren bildrand versunken ist, zeigt das bild im oberen drittel den arsch weiterhin in gleicher stellung, nicht mehr scheissend, und im übrigen den schwarzen weltraum voll funkelnder sterne, die sich nicht von der stelle bewegen. kaum ist der letzte rest des kindes nach unten verschwunden, schiesst aus dem arschloch, in richtung schräg nach rechts unten, wie ein blitzstrahl der name e r n s t j a n d l in leuchtschrift und bleibt einige sekunden, sich vom arschloch schräg nach unten an den rechten bildrand erstreckend, unbewegt stehen, während oben der arsch verdunkelt, bis auch an seiner stelle der schwarze raum mit den sternen da ist.

mit einem einzigen mächtigen ruck, während die leuchtschrift weiterhin stillsteht, setzt die bewegung aller sterne ein, etwas rascher als zu beginn, nach hinten, auf einen unendlich fernen zielpunkt zu.

das licht der schrift wird noch intensiver, ein beben geht durch die schrift, als wollte sie sich losreissen. dann schiessen die buchstaben, einzeln, in unregelmässiger folge, aus der linie der schrift heraus, jeder in der gleichen richtung, eine kurve nach links, kurz abwärts, dann aufwärts und unerhört rasch, wie leuchtende raumschiffe, in der richtung der sterne hinein in den raum.

  

Steven Bollinger

Montag, den 03. 07. 2000 - 23:08 Click here to edit this post
Ich habe es endlich aufgegeben, mehr von Schopenhauer im Netz finden zu wollen als 'Die Kunst, Recht zu behalten' (Bei gutenberg.aol.de -- daraus habe ich genommen die beiden S.-Zitaten, welche ich in Katrins Aphorismen-Forum postete) nebst vieleviele Zitaten, gab auf auch die aussichtslose Suche nach S. in Ramschladen und so und habe endlich seine saemtliche Werke (5baendige Suhrkamp-TB-Ausgabe) von amazon.de bestellt.

Nicht nicht aber habe ich es aufgegeben, ganz geaergert zu sein, dass bei gutenberg.aol.de, und anscheinend im Netz ueberhaupt, es nichts von S. gibt ausser diesem einen kleinen posthum veroeffentlichten Rechthaben-Traktat. Und vor einem Jahr gab es gar nichts von ihm, und auch gar nichts von Burckhardt. Immer noch gar nix von Feuerbach gibts.

Bin ich der Einzige, dass das ne Schlamperei findet? MUSS ICH DENN TATSAECHLICH ALLES SELBST TUN?????

  

Steven Bollinger

Samstag, den 15. 07. 2000 - 04:41 Click here to edit this post
Nach der Sueddeutschen Zeitung wird Jaques Derrida heute 70. Muss man eine Meinung zu ihm haben?

(Weder taz noch Spiegel-Online scheint ein einziges Wort zum Geburtstag verloren zu haben. ...Ist es moeglich, dass die SZ da ein Datum velwechsert hat?)

  

Steven Bollinger

Freitag, den 21. 07. 2000 - 23:20 Click here to edit this post
Nach der Sueddeutschen Zeitung wird Jaques Derrida heute 70. Muss man eine Meinung zu ihm haben?


Hmmmm... anscheinend doch nicht!

  

Steven Bollinger

Donnerstag, den 27. 07. 2000 - 23:11 Click here to edit this post
Am 17. kam bei mir eine suhrkamp taschenbusch-Ausgabe von Schopenhauers Werken an. Seit anderthalb Wochen also bin ich mit diesem Schwierigen (der Ausdruck ist vieldeutig gemeint) viel beschaeftigt. Die Lektuere ist fuer mich gleichzeitig sehr schwierig und sehr lohnend. Es geht recht langsam, ich brauchr ja einige Zeit, jeden kleinen schwierigen Brocken zu ueberdenken.

Diese fuenfbaendige Ausgabe (stw 661 bis 665, alles zusammen um DM140) nennt sich "Arthur Schopenhauer, Saemtliche Werke" -- enthaeltet jedoch nicht absolut alles, nicht, zB, das einzige Werk von ihm, das ich schon kannte, und zwar durch Projekt Gutenburg-DE, naemlich "Die Kunst, Recht zu behalten", welches posthum erschien. Anscheinend bedeutet hier "saemtlich" alles, was zu Schopenhauers Lebzeit veroeffentlicht wurde. (Inzwischen hat jemand noch ein Kleines von Schopenhauer auf der Gutenburg-Seite zugaenglich gemacht, naemlich das 27. Kapitel seiner Paralipomena, "Ueber die Weiber". Ich habe zwar noch nicht "Ueber die Weiber" gelesen, wage aber zu behaupten, dass es vielleicht nicht einen Hoehepunkt seiner ouvre darstellt.)

Eines, dass ich schoen an der Lektuere finde, ist: Schopenhauer zitiert recht haeufig von den alten, und manch einem neueren, Griechen, und vielen dieser Zitaten hat er dann gleich eine lateinische Uebersetzung folgen lassen (Zu seiner Zeit konnte ja noch jeder Gebildete, wenn nicht Griechisch, so doch wenigstens ein wenig Latein --eins, worin die damals uns entschieden ueberlegen waren. Falsch, falsch, ewig falsch war es, die Klassiker aus den Pflichtfaechern rauszustreichen. Da hat sich unsere Kultur eine Lobotomie gegeben.) ; und dann die Herausgeber dieser Edition (die ueberigens text- und seitenidentisch ist von der Arbeitsgemeinschaft Clette/Insel) fuegen gleich jeder fremdspraechigen Stelle eine deutsche Uebersetzung zu. Schopenhauer zitiert also zB Plotinos. Ich lese zuerst das Altgriechisch, so gut ich kann (nicht so sehr gut). Dann lese ich Schopenhauers Lateinisches, und kapiere ein wenig mehr. Und dann lese ich das Deutsche. Und verbessere auf eine recht angenehme Art und Weise mein Griechisch und Latein. Recht angenehm, weil der, der die Leseproben vorfuehrt, sie ganz souveraen, tiefgreifend, faszinierend diskutiert.

Die Kassette, in der die fuenf Baender ankamen, hat vier Zitate aufgedruckt, jemals eine von Nietzsche, Freud, Gadamer und Horkheimer. Ich nehme an, das von Nietzsche ist eine juegendliche Aeusserung:

Einen Philosophen musst Du lesen, ihn selbst, jede Zeile von ihm, aber nichts ueber ihn, keine Zeile ueber ihn, er heisst Arthur Schopenhauer!

--erstens wegen des juegenlichen schwaermerischen Tons; zweitens weil er mit der Zeit entschieden kritischer gegen Schopenhauer wurde, vor allem betreffend wegen Schopenhauers Verneinung des Willens, Nietzsches Bejahung direkt entgegengesetzt; drittens ("...aber [lies] nichts ueber ihn, keine Zeile ueber ihn...") weil er ja selbst schon 1874 ein ganzes schmales Buch "Schopenhauer als Erzieher. Unzeitgemaesse Betrachtungen, dritter Theil" veroeffentlichte.

Uebrigens waere es interessant zu wissen, an wen denn Nietzsche da schreibt -- ich nehme ja an, dass das eine Passage aus einem Briefe ist.

Das Freud-Zitat laeutet:

Die wenigsten Menschen duerfen sich klargemacht haben, einen wie folgenschweren Schritt die annahme unbewusster seelischer Votgaenge fuer Wissenschaft und Leben bedeuten wuerde. Beeilen wir uns aber hinzufuegen, dass nicht die Psychoanalyse diesen Schritt zuerst gemacht hat. Es sind namhafte Philosophen als Vorgaenger anzufuehren, vor allem der grosse Denker Schopenhauer, dessen unbewusster 'Wille' den seelischen Treiben der Psychoanalyse gleichzusetzen ist.

Die Zitaten von Horkheimer und Gadamer sind ja ganz jargonbefrachtet und sagen mir nichts vieles. Gewiss gar nicht so viel wie Schopenhauer ueber Professorenphilosophie fuer Philosophieprofessoren.

  

Steven Bollinger

Freitag, den 08. 09. 2000 - 23:55 Click here to edit this post
Dies fand ich interessant.

  

Steven Bollinger

Donnerstag, den 28. 09. 2000 - 05:45 Click here to edit this post
(Das ist das erste Buch von de rerum natura von Lucretius, geschrieben um 60 BCE oder so. Der, wie manche andrer zu seiner Zeit, dachte erst recht nicht an einer Trennung zwischen Kunst und Wissenschaft, ihm wars einerlei. Mir issses einerlei. Heutzutage aber kann man was von Lucretius bekommen, auch wenn ihm Wissenschaft egal ist -- oder auch wenn ihm Kunst egal ist. Und mal wieder hat der, der kein Lateinisches hat und keins haben will, Pech.)

(Nevermind the numbers.)

Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas,
alma Venus, caeli subter labentia signa
quae mare navigerum, quae terras frugiferentis
concelebras, per te quoniam genus omne animantum
concipitur visitque exortum lumina solis: 5
te, dea, te fugiunt venti, te nubila caeli
adventumque tuum, tibi suavis daedala tellus
summittit flores, tibi rident aequora ponti
placatumque nitet diffuso lumine caelum.
nam simul ac species patefactast verna diei 10
et reserata viget genitabilis aura favoni,
aeriae primum volucris te, diva, tuumque
significant initum perculsae corda tua vi.
inde ferae pecudes persultant pabula laeta 15
et rapidos tranant amnis: ita capta lepore 14
te sequitur cupide quo quamque inducere pergis. 16
denique per maria ac montis fluviosque rapacis
frondiferasque domos avium camposque virentis
omnibus incutiens blandum per pectora amorem
efficis ut cupide generatim saecla propagent. 20
quae quoniam rerum naturam sola gubernas
nec sine te quicquam dias in luminis oras
exoritur neque fit laetum neque amabile quicquam,
te sociam studeo scribendis versibus esse,
quos ego de rerum natura pangere conor 25
Memmiadae nostro, quem tu, dea, tempore in omni
omnibus ornatum voluisti excellere rebus.
quo magis aeternum da dictis, diva, leporem.
effice ut interea fera moenera militiai
per maria ac terras omnis sopita quiescant; 30
nam tu sola potes tranquilla pace iuvare
mortalis, quoniam belli fera moenera Mavors
armipotens regit, in gremium qui saepe tuum se
reiicit aeterno devictus vulnere amoris,
atque ita suspiciens tereti cervice reposta 35
pascit amore avidos inhians in te, dea, visus
eque tuo pendet resupini spiritus ore.
hunc tu, diva, tuo recubantem corpore sancto
circum fusa super, suavis ex ore loquellas
funde petens placidam Romanis, incluta, pacem; 40
nam neque nos agere hoc patriai tempore iniquo
possumus aequo animo nec Memmi clara propago
talibus in rebus communi desse saluti.
omnis enim per se divum natura necessest
immortali aevo summa cum pace fruatur 45
semota ab nostris rebus seiunctaque longe;
nam privata dolore omni, privata periclis,
ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,
nec bene promeritis capitur nec tangitur ira.
Humana ante oculos foede cum vita iaceret 62
in terris oppressa gravi sub religione,
quae caput a caeli regionibus ostendebat
horribili super aspectu mortalibus instans, 65
primum Graius homo mortalis tollere contra
est oculos ausus primusque obsistere contra;
quem neque fama deum nec fulmina nec minitanti
murmure compressit caelum, sed eo magis acrem
inritat animi virtutem, effringere ut arta 70
naturae primus portarum claustra cupiret.
ergo vivida vis animi pervicit et extra
processit longe flammantia moenia mundi
atque omne immensum peragravit mente animoque,
unde refert nobis victor quid possit oriri, 75
quid nequeat, finita potestas denique cuique
qua nam sit ratione atque alte terminus haerens.
quare religio pedibus subiecta vicissim
opteritur, nos exaequat victoria caelo.
Illud in his rebus vereor, ne forte rearis 80
impia te rationis inire elementa viamque
indugredi sceleris. quod contra saepius illa
religio peperit scelerosa atque impia facta.
Aulide quo pacto Triviai virginis aram
Iphianassai turparunt sanguine foede 85
ductores Danaum delecti, prima virorum.
cui simul infula virgineos circum data comptus
ex utraque pari malarum parte profusast,
et maestum simul ante aras adstare parentem
sensit et hunc propter ferrum celare ministros 90
aspectuque suo lacrimas effundere civis,
muta metu terram genibus summissa petebat.
nec miserae prodesse in tali tempore quibat,
quod patrio princeps donarat nomine regem;
nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras 95
deductast, non ut sollemni more sacrorum
perfecto posset claro comitari Hymenaeo,
sed casta inceste nubendi tempore in ipso
hostia concideret mactatu maesta parentis,
exitus ut classi felix faustusque daretur. 100
tantum religio potuit suadere malorum.
Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum
terriloquis victus dictis desciscere quaeres.
quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt
somnia, quae vitae rationes vertere possint 105
fortunasque tuas omnis turbare timore!
et merito; nam si certam finem esse viderent
aerumnarum homines, aliqua ratione valerent
religionibus atque minis obsistere vatum.
nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas, 110
aeternas quoniam poenas in morte timendum.
ignoratur enim quae sit natura animai,
nata sit an contra nascentibus insinuetur
et simul intereat nobiscum morte dirempta
an tenebras Orci visat vastasque lacunas 115
an pecudes alias divinitus insinuet se,
Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
per gentis Italas hominum quae clara clueret;
etsi praeterea tamen esse Acherusia templa 120
Ennius aeternis exponit versibus edens,
quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
unde sibi exortam semper florentis Homeri
commemorat speciem lacrimas effundere salsas 125
coepisse et rerum naturam expandere dictis.
qua propter bene cum superis de rebus habenda
nobis est ratio, solis lunaeque meatus
qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
in terris, tunc cum primis ratione sagaci 130
unde anima atque animi constet natura videndum,
et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
cernere uti videamur eos audireque coram,
morte obita quorum tellus amplectitur ossa. 135
Quod super est, vacuas auris animumque sagacem 50
semotum a curis adhibe veram ad rationem,
ne mea dona tibi studio disposta fideli,
intellecta prius quam sint, contempta relinquas.
nam tibi de summa caeli ratione deumque
disserere incipiam et rerum primordia pandam, 55
unde omnis natura creet res, auctet alatque,
quove eadem rursum natura perempta resolvat,
quae nos materiem et genitalia corpora rebus
reddunda in ratione vocare et semina rerum
appellare suemus et haec eadem usurpare 60
corpora prima, quod ex illis sunt omnia primis.
Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta 136
difficile inlustrare Latinis versibus esse,
multa novis verbis praesertim cum sit agendum
propter egestatem linguae et rerum novitatem;
sed tua me virtus tamen et sperata voluptas 140
suavis amicitiae quemvis efferre laborem
suadet et inducit noctes vigilare serenas
quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
clara tuae possim praepandere lumina menti,
res quibus occultas penitus convisere possis. 145
hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
non radii solis neque lucida tela diei
discutiant, sed naturae species ratioque.
Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam. 150
quippe ita formido mortalis continet omnis,
quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
quorum operum causas nulla ratione videre
possunt ac fieri divino numine rentur.
quas ob res ubi viderimus nil posse creari 156
de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
et quo quaeque modo fiant opera sine divom. 155
Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus 159
omne genus nasci posset, nil semine egeret.
e mare primum homines, e terra posset oriri
squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
incerto partu culta ac deserta tenerent.
nec fructus idem arboribus constare solerent, 165
sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
qui posset mater rebus consistere certa?
at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
inde enascitur atque oras in luminis exit, 170
materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
quod certis in rebus inest secreta facultas.
Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
vites autumno fundi suadente videmus, 175
si non, certa suo quia tempore semina rerum
cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
dum tempestates adsunt et vivida tellus
tuto res teneras effert in luminis oras?
quod si de nihilo fierent, subito exorerentur 180
incerto spatio atque alienis partibus anni,
quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
concilio possent arceri tempore iniquo.
Nec porro augendis rebus spatio foret usus
seminis ad coitum, si e nilo crescere possent; 185
nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
e terraque exorta repente arbusta salirent.
quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
paulatim crescunt, ut par est semine certo,
crescentesque genus servant; ut noscere possis 190
quicque sua de materia grandescere alique.
Huc accedit uti sine certis imbribus anni
laetificos nequeat fetus submittere tellus
nec porro secreta cibo natura animantum
propagare genus possit vitamque tueri; 195
ut potius multis communia corpora rebus
multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
quam sine principiis ullam rem existere posse.
Denique cur homines tantos natura parare
non potuit, pedibus qui pontum per vada possent 200
transire et magnos manibus divellere montis
multaque vivendo vitalia vincere saecla,
si non, materies quia rebus reddita certast
gignundis, e qua constat quid possit oriri?
nil igitur fieri de nilo posse fatendumst, 205
semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
aeris in teneras possint proferrier auras.
Postremo quoniam incultis praestare videmus
culta loca et manibus melioris reddere fetus,
esse videlicet in terris primordia rerum 210
quae nos fecundas vertentes vomere glebas
terraique solum subigentes cimus ad ortus;
quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
sponte sua multo fieri meliora videres.
Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum 215
dissoluat natura neque ad nihilum interemat res.
nam siquid mortale e cunctis partibus esset,
ex oculis res quaeque repente erepta periret;
nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
discidium parere et nexus exsolvere posset. 220
quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,
donec vis obiit, quae res diverberet ictu
aut intus penetret per inania dissoluatque,
nullius exitium patitur natura videri.
Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas, 225
si penitus peremit consumens materiem omnem,
unde animale genus generatim in lumina vitae
redducit Venus, aut redductum daedala tellus
unde alit atque auget generatim pabula praebens?
unde mare ingenuei fontes externaque longe 230
flumina suppeditant? unde aether sidera pascit?
omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,
infinita aetas consumpse ante acta diesque.
quod si in eo spatio atque ante acta aetate fuere
e quibus haec rerum consistit summa refecta, 235
inmortali sunt natura praedita certe.
haud igitur possunt ad nilum quaeque reverti.
Denique res omnis eadem vis causaque volgo
conficeret, nisi materies aeterna teneret,
inter se nexus minus aut magis indupedita; 240
tactus enim leti satis esset causa profecto,
quippe ubi nulla forent aeterno corpore, quorum
contextum vis deberet dissolvere quaeque.
at nunc, inter se quia nexus principiorum
dissimiles constant aeternaque materies est, 245
incolumi remanent res corpore, dum satis acris
vis obeat pro textura cuiusque reperta.
haud igitur redit ad nihilum res ulla, sed omnes
discidio redeunt in corpora materiai.
postremo pereunt imbres, ubi eos pater aether 250
in gremium matris terrai praecipitavit;
at nitidae surgunt fruges ramique virescunt
arboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur.
hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum,
hinc laetas urbes pueris florere videmus 255
frondiferasque novis avibus canere undique silvas,
hinc fessae pecudes pinguis per pabula laeta
corpora deponunt et candens lacteus umor
uberibus manat distentis, hinc nova proles
artubus infirmis teneras lasciva per herbas 260
ludit lacte mero mentes perculsa novellas.
haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur,
quando alit ex alio reficit natura nec ullam
rem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.
Nunc age, res quoniam docui non posse creari 265
de nihilo neque item genitas ad nil revocari,
ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis,
quod nequeunt oculis rerum primordia cerni,
accipe praeterea quae corpora tute necessest
confiteare esse in rebus nec posse videri. 270
Principio venti vis verberat incita corpus
ingentisque ruit navis et nubila differt,
inter dum rapido percurrens turbine campos
arboribus magnis sternit montisque supremos
silvifragis vexat flabris: ita perfurit acri 275
cum fremitu saevitque minaci murmure pontus.
sunt igitur venti ni mirum corpora caeca,
quae mare, quae terras, quae denique nubila caeli
verrunt ac subito vexantia turbine raptant,
nec ratione fluunt alia stragemque propagant 280
et cum mollis aquae fertur natura repente
flumine abundanti, quam largis imbribus auget
montibus ex altis magnus decursus aquai
fragmina coniciens silvarum arbustaque tota,
nec validi possunt pontes venientis aquai 285
vim subitam tolerare: ita magno turbidus imbri
molibus incurrit validis cum viribus amnis,
dat sonitu magno stragem volvitque sub undis
grandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus obstat.
sic igitur debent venti quoque flamina ferri, 290
quae vel uti validum cum flumen procubuere
quam libet in partem, trudunt res ante ruuntque
impetibus crebris, inter dum vertice torto
corripiunt rapidique rotanti turbine portant.
quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca, 295
quandoquidem factis et moribus aemula magnis
amnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt.
Tum porro varios rerum sentimus odores
nec tamen ad naris venientis cernimus umquam
nec calidos aestus tuimur nec frigora quimus 300
usurpare oculis nec voces cernere suemus;
quae tamen omnia corporea constare necessest
natura, quoniam sensus inpellere possunt;
tangere enim et tangi, nisi corpus, nulla potest res.
Denique fluctifrago suspensae in litore vestis 305
uvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt.
at neque quo pacto persederit umor aquai
visumst nec rursum quo pacto fugerit aestu.
in parvas igitur partis dispergitur umor,
quas oculi nulla possunt ratione videre. 310
quin etiam multis solis redeuntibus annis
anulus in digito subter tenuatur habendo,
stilicidi casus lapidem cavat, uncus aratri
ferreus occulte decrescit vomer in arvis,
strataque iam volgi pedibus detrita viarum 315
saxea conspicimus; tum portas propter aena
signa manus dextras ostendunt adtenuari
saepe salutantum tactu praeterque meantum.
haec igitur minui, cum sint detrita, videmus.
sed quae corpora decedant in tempore quoque, 320
invida praeclusit speciem natura videndi.
Postremo quae cumque dies naturaque rebus
paulatim tribuit moderatim crescere cogens,
nulla potest oculorum acies contenta tueri,
nec porro quae cumque aevo macieque senescunt, 325
nec, mare quae impendent, vesco sale saxa peresa
quid quoque amittant in tempore cernere possis.
corporibus caecis igitur natura gerit res.
Nec tamen undique corporea stipata tenentur
omnia natura; namque est in rebus inane. 330
quod tibi cognosse in multis erit utile rebus
nec sinet errantem dubitare et quaerere semper
de summa rerum et nostris diffidere dictis.
qua propter locus est intactus inane vacansque.
quod si non esset, nulla ratione moveri 335
res possent; namque officium quod corporis exstat,
officere atque obstare, id in omni tempore adesset
omnibus; haud igitur quicquam procedere posset,
principium quoniam cedendi nulla daret res.
at nunc per maria ac terras sublimaque caeli 340
multa modis multis varia ratione moveri
cernimus ante oculos, quae, si non esset inane,
non tam sollicito motu privata carerent
quam genita omnino nulla ratione fuissent,
undique materies quoniam stipata quiesset. 345
Praeterea quamvis solidae res esse putentur,
hinc tamen esse licet raro cum corpore cernas.
in saxis ac speluncis permanat aquarum
liquidus umor et uberibus flent omnia guttis.
dissipat in corpus sese cibus omne animantum; 350
crescunt arbusta et fetus in tempore fundunt,
quod cibus in totas usque ab radicibus imis
per truncos ac per ramos diffunditur omnis.
inter saepta meant voces et clausa domorum
transvolitant, rigidum permanat frigus ad ossa. 355
quod nisi inania sint, qua possent corpora quaeque
transire, haud ulla fieri ratione videres.
Denique cur alias aliis praestare videmus
pondere res rebus nihilo maiore figura?
nam si tantundemst in lanae glomere quantum 360
corporis in plumbo est, tantundem pendere par est,
corporis officiumst quoniam premere omnia deorsum,
contra autem natura manet sine pondere inanis.
ergo quod magnumst aeque leviusque videtur,
ni mirum plus esse sibi declarat inanis; 365
at contra gravius plus in se corporis esse
dedicat et multo vacui minus intus habere.
est igitur ni mirum id quod ratione sagaci
quaerimus, admixtum rebus, quod inane vocamus.
Illud in his rebus ne te deducere vero 370
possit, quod quidam fingunt, praecurrere cogor.
cedere squamigeris latices nitentibus aiunt
et liquidas aperire vias, quia post loca pisces
linquant, quo possint cedentes confluere undae;
sic alias quoque res inter se posse moveri 375
et mutare locum, quamvis sint omnia plena.
scilicet id falsa totum ratione receptumst.
nam quo squamigeri poterunt procedere tandem,
ni spatium dederint latices? concedere porro
quo poterunt undae, cum pisces ire nequibunt? 380
aut igitur motu privandumst corpora quaeque
aut esse admixtum dicundumst rebus inane,
unde initum primum capiat res quaeque movendi.
Postremo duo de concursu corpora lata
si cita dissiliant, nempe aer omne necessest, 385
inter corpora quod fiat, possidat inane.
is porro quamvis circum celerantibus auris
confluat, haud poterit tamen uno tempore totum
compleri spatium; nam primum quemque necessest
occupet ille locum, deinde omnia possideantur. 390
quod si forte aliquis, cum corpora dissiluere,
tum putat id fieri quia se condenseat aer,
errat; nam vacuum tum fit quod non fuit ante
et repletur item vacuum quod constitit ante,
nec tali ratione potest denserier aer 395
nec, si iam posset, sine inani posset, opinor,
ipse in se trahere et partis conducere in unum.
Qua propter, quamvis causando multa moreris,
esse in rebus inane tamen fateare necessest.
multaque praeterea tibi possum commemorando 400
argumenta fidem dictis conradere nostris.
verum animo satis haec vestigia parva sagaci
sunt, per quae possis cognoscere cetera tute.
namque canes ut montivagae persaepe ferai
naribus inveniunt intectas fronde quietes, 405
cum semel institerunt vestigia certa viai,
sic alid ex alio per te tute ipse videre
talibus in rebus poteris caecasque latebras
insinuare omnis et verum protrahere inde.
quod si pigraris paulumve recesseris ab re, 410
hoc tibi de plano possum promittere, Memmi:
usque adeo largos haustus e fontibus magnis
lingua meo suavis diti de pectore fundet,
ut verear ne tarda prius per membra senectus
serpat et in nobis vitai claustra resolvat, 415
quam tibi de quavis una re versibus omnis
argumentorum sit copia missa per auris.
Sed nunc ut repetam coeptum pertexere dictis,
omnis ut est igitur per se natura duabus
constitit in rebus; nam corpora sunt et inane, 420
haec in quo sita sunt et qua diversa moventur.
corpus enim per se communis dedicat esse
sensus; cui nisi prima fides fundata valebit,
haut erit occultis de rebus quo referentes
confirmare animi quicquam ratione queamus. 425
tum porro locus ac spatium, quod inane vocamus,
si nullum foret, haut usquam sita corpora possent
esse neque omnino quoquam diversa meare;
id quod iam supera tibi paulo ostendimus ante.
praeterea nihil est quod possis dicere ab omni 430
corpore seiunctum secretumque esse ab inani,
quod quasi tertia sit numero natura reperta.
nam quod cumque erit, esse aliquid debebit id ipsum
augmine vel grandi vel parvo denique, dum sit;
cui si tactus erit quamvis levis exiguusque, 435
corporis augebit numerum summamque sequetur;
sin intactile erit, nulla de parte quod ullam
rem prohibere queat per se transire meantem,
scilicet hoc id erit, vacuum quod inane vocamus.
Praeterea per se quod cumque erit, aut faciet quid 440
aut aliis fungi debebit agentibus ipsum
aut erit ut possint in eo res esse gerique.
at facere et fungi sine corpore nulla potest res
nec praebere locum porro nisi inane vacansque.
ergo praeter inane et corpora tertia per se 445
nulla potest rerum in numero natura relinqui,
nec quae sub sensus cadat ullo tempore nostros
nec ratione animi quam quisquam possit apisci.
Nam quae cumque cluent, aut his coniuncta duabus
rebus ea invenies aut horum eventa videbis. 450
coniunctum est id quod nusquam sine permitiali
discidio potis est seiungi seque gregari,
pondus uti saxis, calor ignis, liquor aquai,
tactus corporibus cunctis, intactus inani.
servitium contra paupertas divitiaeque, 455
libertas bellum concordia cetera quorum
adventu manet incolumis natura abituque,
haec soliti sumus, ut par est, eventa vocare.
tempus item per se non est, sed rebus ab ipsis
consequitur sensus, transactum quid sit in aevo, 460
tum quae res instet, quid porro deinde sequatur;
nec per se quemquam tempus sentire fatendumst
semotum ab rerum motu placidaque quiete.
denique Tyndaridem raptam belloque subactas
Troiiugenas gentis cum dicunt esse, videndumst 465
ne forte haec per se cogant nos esse fateri,
quando ea saecla hominum, quorum haec eventa fuerunt,
inrevocabilis abstulerit iam praeterita aetas;
namque aliud terris, aliud regionibus ipsis
eventum dici poterit quod cumque erit actum. 470
denique materies si rerum nulla fuisset
nec locus ac spatium, res in quo quaeque geruntur,
numquam Tyndaridis forma conflatus amore
ignis Alexandri Phrygio sub pectore gliscens
clara accendisset saevi certamina belli 475
nec clam durateus Troiianis Pergama partu
inflammasset equos nocturno Graiiugenarum;
perspicere ut possis res gestas funditus omnis
non ita uti corpus per se constare neque esse
nec ratione cluere eadem qua constet inane, 480
sed magis ut merito possis eventa vocare
corporis atque loci, res in quo quaeque gerantur.
Corpora sunt porro partim primordia rerum,
partim concilio quae constant principiorum.
sed quae sunt rerum primordia, nulla potest vis 485
stinguere; nam solido vincunt ea corpore demum.
etsi difficile esse videtur credere quicquam
in rebus solido reperiri corpore posse.
transit enim fulmen caeli per saepta domorum
clamor ut ac voces, ferrum candescit in igni 490
dissiliuntque fero ferventi saxa vapore;
cum labefactatus rigor auri solvitur aestu,
tum glacies aeris flamma devicta liquescit;
permanat calor argentum penetraleque frigus,
quando utrumque manu retinentes pocula rite 495
sensimus infuso lympharum rore superne.
usque adeo in rebus solidi nihil esse videtur.
sed quia vera tamen ratio naturaque rerum
cogit, ades, paucis dum versibus expediamus
esse ea quae solido atque aeterno corpore constent, 500
semina quae rerum primordiaque esse docemus,
unde omnis rerum nunc constet summa creata.
Principio quoniam duplex natura duarum
dissimilis rerum longe constare repertast,
corporis atque loci, res in quo quaeque geruntur, 505
esse utramque sibi per se puramque necessest.
nam qua cumque vacat spatium, quod inane vocamus,
corpus ea non est; qua porro cumque tenet se
corpus, ea vacuum nequaquam constat inane.
sunt igitur solida ac sine inani corpora prima. 510
Praeterea quoniam genitis in rebus inanest,
materiem circum solidam constare necessest;
nec res ulla potest vera ratione probari
corpore inane suo celare atque intus habere,
si non, quod cohibet, solidum constare relinquas. 515
id porro nihil esse potest nisi materiai
concilium, quod inane queat rerum cohibere.
materies igitur, solido quae corpore constat,
esse aeterna potest, cum cetera dissoluantur.
Tum porro si nil esset quod inane vocaret, 520
omne foret solidum; nisi contra corpora certa
essent quae loca complerent quae cumque tenerent
omne quod est spatium, vacuum constaret inane.
alternis igitur ni mirum corpus inani
distinctum, quoniam nec plenum naviter extat 525
nec porro vacuum; sunt ergo corpora certa,
quae spatium pleno possint distinguere inane.
haec neque dissolui plagis extrinsecus icta
possunt nec porro penitus penetrata retexi
nec ratione queunt alia temptata labare; 530
id quod iam supra tibi paulo ostendimus ante.
nam neque conlidi sine inani posse videtur
quicquam nec frangi nec findi in bina secando
nec capere umorem neque item manabile frigus
nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur. 535
et quo quaeque magis cohibet res intus inane,
tam magis his rebus penitus temptata labascit.
ergo si solida ac sine inani corpora prima
sunt ita uti docui, sint haec aeterna necessest.
Praeterea nisi materies aeterna fuisset, 540
antehac ad nihilum penitus res quaeque redissent
de nihiloque renata forent quae cumque videmus.
at quoniam supra docui nil posse creari
de nihilo neque quod genitumst ad nil revocari,
esse inmortali primordia corpore debent, 545
dissolui quo quaeque supremo tempore possint,
materies ut subpeditet rebus reparandis.
sunt igitur solida primordia simplicitate
nec ratione queunt alia servata per aevom
ex infinito iam tempore res reparare. 550
denique si nullam finem natura parasset
frangendis rebus, iam corpora materiai
usque redacta forent aevo frangente priore,
ut nihil ex illis a certo tempore posset
conceptum summum aetatis pervadere finem. 555
nam quidvis citius dissolvi posse videmus
quam rursus refici; qua propter longa diei
infinita aetas ante acti temporis omnis
quod fregisset adhuc disturbans dissoluensque,
numquam relicuo reparari tempore posset. 560
at nunc ni mirum frangendi reddita finis
certa manet, quoniam refici rem quamque videmus
et finita simul generatim tempora rebus
stare, quibus possint aevi contingere florem.
Huc accedit uti, solidissima materiai 565
corpora cum constant, possint tamen omnia reddi,
mollia quae fiunt, aer aqua terra vapores,
quo pacto fiant et qua vi quaeque gerantur,
admixtum quoniam semel est in rebus inane.
at contra si mollia sint primordia rerum, 570
unde queant validi silices ferrumque creari,
non poterit ratio reddi; nam funditus omnis
principio fundamenti natura carebit.
sunt igitur solida pollentia simplicitate,
quorum condenso magis omnia conciliatu 575
artari possunt validasque ostendere viris.
porro si nullast frangendis reddita finis
corporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque
nunc etiam superare necessest corpora rebus,
quae non dum clueant ullo temptata periclo. 580
at quoniam fragili natura praedita constant,
discrepat aeternum tempus potuisse manere
innumerabilibus plagis vexata per aevom.
Denique iam quoniam generatim reddita finis
crescendi rebus constat vitamque tenendi, 585
et quid quaeque queant per foedera naturai,
quid porro nequeant, sancitum quando quidem extat,
nec commutatur quicquam, quin omnia constant
usque adeo, variae volucres ut in ordine cunctae
ostendant maculas generalis corpore inesse, 590
inmutabilis materiae quoque corpus habere
debent ni mirum; nam si primordia rerum
commutari aliqua possent ratione revicta,
incertum quoque iam constet quid possit oriri,
quid nequeat, finita potestas denique cuique 595
qua nam sit ratione atque alte terminus haerens,
nec totiens possent generatim saecla referre
naturam mores victum motusque parentum.
Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen
corporis illius, quod nostri cernere sensus 600
iam nequeunt, id ni mirum sine partibus extat
et minima constat natura nec fuit umquam
per se secretum neque post hac esse valebit,
alterius quoniamst ipsum pars primaque et una,
inde aliae atque aliae similes ex ordine partes 605
agmine condenso naturam corporis explent;
quae quoniam per se nequeunt constare, necessest
haerere unde queant nulla ratione revelli.
sunt igitur solida primordia simplicitate,
quae minimis stipata cohaerent partibus arte. 610
non ex illorum conventu conciliata,
sed magis aeterna pollentia simplicitate,
unde neque avelli quicquam neque deminui iam
concedit natura reservans semina rebus.
Praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque 615
corpora constabunt ex partibus infinitis,
quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit
dimidiam partem nec res praefiniet ulla.
ergo rerum inter summam minimamque quod escit,
nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis 620
summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,
ex infinitis constabunt partibus aeque.
quod quoniam ratio reclamat vera negatque
credere posse animum, victus fateare necessest
esse ea quae nullis iam praedita partibus extent 625
et minima constent natura. quae quoniam sunt,
illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.
Denique si minimas in partis cuncta resolvi
cogere consuesset rerum natura creatrix,
iam nihil ex illis eadem reparare valeret 630
propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,
non possunt ea quae debet genitalis habere
materies, varios conexus pondera plagas
concursus motus, per quas res quaeque geruntur.
Quapropter qui materiem rerum esse putarunt 635
ignem atque ex igni summam consistere solo,
magno opere a vera lapsi ratione videntur.
Heraclitus init quorum dux proelia primus,
clarus <ob> obscuram linguam magis inter inanis
quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt; 640
omnia enim stolidi magis admirantur amantque,
inversis quae sub verbis latitantia cernunt,
veraque constituunt quae belle tangere possunt
auris et lepido quae sunt fucata sonore.
Nam cur tam variae res possent esse, requiro, 645
ex uno si sunt igni puroque creatae?
nil prodesset enim calidum denserier ignem
nec rare fieri, si partes ignis eandem
naturam quam totus habet super ignis haberent.
acrior ardor enim conductis partibus esset, 650
languidior porro disiectis <dis>que supatis.
amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis
talibus in causis, ne dum variantia rerum
tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.
Id quoque: si faciant admixtum rebus inane, 655
denseri poterunt ignes rarique relinqui;
sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
et fugitant in rebus inane relinquere purum,
ardua dum metuunt, amittunt vera viai
nec rursum cernunt exempto rebus inane 660
omnia denseri fierique ex omnibus unum
corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
ut videas non e stipatis partibus esse.
Quod si forte alia credunt ratione potesse 665
ignis in coetu stingui mutareque corpus,
scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
omnis et <e> nihilo fient quae cumque creantur;
nam quod cumque suis mutatum finibus exit, 670
continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
de nihiloque renata vigescat copia rerum.
Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam 675
sunt, quae conservant naturam semper eandem,
quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
naturam res et convertunt corpora sese,
scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
nil referret enim quaedam decedere, abire 680
atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
concursus motus ordo positura figurae 685
efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
naturam neque sunt igni simulata neque ulli
praeterea rei quae corpora mittere possit
sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
dicere porro ignem res omnis esse neque ullam 690
rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem; 695
credit enim sensus ignem cognoscere vere,
cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;
quo referemus enim? quid nobis certius ipsis
sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus? 700
Praeterea quare quisquam magis omnia tollat
et velit ardoris naturam linquere solam,
quam neget esse ignis, <aliam> tamen esse relinquat?
aequa videtur enim dementia dicere utrumque.
Quapropter qui materiem rerum esse putarunt 705
ignem atque ex igni summam consistere posse,
et qui principium gignundis aera rebus
constituere aut umorem qui cumque putarunt
fingere res ipsum per se terramve creare
omnia et in rerum naturas vertier omnis, 710
magno opere a vero longe derrasse videntur.
adde etiam qui conduplicant primordia rerum
aera iungentes igni terramque liquori,
et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur
ex igni terra atque anima procrescere et imbri. 715
quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,
insula quem triquetris terrarum gessit in oris,
quam fluitans circum magnis anfractibus aequor
Ionium glaucis aspargit virus ab undis
angustoque fretu rapidum mare dividit undis 720
Aeoliae terrarum oras a finibus eius.
hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur
murmura flammarum rursum se colligere iras,
faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis
ad caelumque ferat flammai fulgura rursum. 725
quae cum magna modis multis miranda videtur
gentibus humanis regio visendaque fertur
rebus opima bonis, multa munita virum vi,
nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se
nec sanctum magis et mirum carumque videtur. 730
carmina quin etiam divini pectoris eius
vociferantur et exponunt praeclara reperta,
ut vix humana videatur stirpe creatus.
Hic tamen et supra quos diximus inferiores
partibus egregie multis multoque minores, 735
quamquam multa bene ac divinitus invenientes
ex adyto tam quam cordis responsa dedere
sanctius et multo certa ratione magis quam
Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur,
principiis tamen in rerum fecere ruinas 740
et graviter magni magno cecidere ibi casu.
Primum quod motus exempto rebus inani
constituunt et res mollis rarasque relinquunt
aera solem ignem terras animalia frugis
nec tamen admiscent in eorum corpus inane; 745
deinde quod omnino finem non esse secandis
corporibus facient neque pausam stare fragori
nec prorsum in rebus minimum consistere qui<cquam>,
cum videamus id extremum cuiusque cacumen
esse quod ad sensus nostros minimum esse videtur, 750
conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis
extremum quod habent, minimum consistere <rerum>.
Huc accedit item, quoniam primordia rerum
mollia constituunt, quae nos nativa videmus
esse et mortali cum corpore, funditus ut qui 755
debeat ad nihilum iam rerum summa reverti
de nihiloque renata vigescere copia rerum;
quorum utrumque quid a vero iam distet habebis.
Deinde inimica modis multis sunt atque veneno
ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt 760
aut ita diffugient, ut tempestate coacta
fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur
atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,
qui magis illa queunt rerum primordia dici 765
quam contra res illorum retroque putari?
alternis gignuntur enim mutantque colorem
et totam inter se naturam tempore ab omni.
[fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.]
sin ita forte putas ignis terraeque coire 770
corpus et aerias auras roremque liquoris,
nil in concilio naturam ut mutet eorum,
nulla tibi ex illis poterit res esse creata,
non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos;
quippe suam quicque in coetu variantis acervi 775
naturam ostendet mixtusque videbitur aer
cum terra simul et quodam cum rore manere.
at primordia gignundis in rebus oportet
naturam clandestinam caecamque adhibere,
emineat ne quid, quod contra pugnet et obstet 780
quo minus esse queat proprie quodcumque creatur.
Quin etiam repetunt a caelo atque ignibus eius
et primum faciunt ignem se vertere in auras
aeris, hinc imbrem gigni terramque creari
ex imbri retroque a terra cuncta reverti, 785
umorem primum, post aera, deinde calorem,
nec cessare haec inter se mutare, meare
a caelo ad terram, de terra ad sidera mundi.
quod facere haud ullo debent primordia pacto.
immutabile enim quiddam superare necessest, 790
ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;
nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
quapropter quoniam quae paulo diximus ante
in commutatum veniunt, constare necessest 795
ex aliis ea, quae nequeant convertier usquam,
ne tibi res redeant ad nilum funditus omnis;
quin potius tali natura praedita quaedam
corpora constituas, ignem si forte crearint,
posse eadem demptis paucis paucisque tributis, 800
ordine mutato et motu, facere aeris auras,
sic alias aliis rebus mutarier omnis?
'At manifesta palam res indicat' inquis 'in auras
aeris e terra res omnis crescere alique;
et nisi tempestas indulget tempore fausto 805
imbribus, ut tabe nimborum arbusta vacillent,
solque sua pro parte fovet tribuitque calorem,
crescere non possint fruges arbusta animantis.'
scilicet et nisi nos cibus aridus et tener umor
adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis 810
omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur;
adiutamur enim dubio procul atque alimur nos
certis ab rebus, certis aliae atque aliae res.
ni mirum quia multa modis communia multis
multarum rerum in rebus primordia mixta 815
sunt, ideo variis variae res rebus aluntur.
atque eadem magni refert primordia saepe
cum quibus et quali positura contineantur
et quos inter se dent motus accipiantque;
namque eadem caelum mare terras flumina solem 820
constituunt, eadem fruges arbusta animantis,
verum aliis alioque modo commixta moventur.
quin etiam passim nostris in versibus ipsis
multa elementa vides multis communia verbis,
cum tamen inter se versus ac verba necessest 825
confiteare et re et sonitu distare sonanti.
tantum elementa queunt permutato ordine solo;
at rerum quae sunt primordia, plura adhibere
possunt unde queant variae res quaeque creari.
Nunc et Anaxagorae scrutemur homoeomerian 830
quam Grai memorant nec nostra dicere lingua
concedit nobis patrii sermonis egestas,
sed tamen ipsam rem facilest exponere verbis.
principio, rerum quam dicit homoeomerian,
ossa videlicet e pauxillis atque minutis 835
ossibus hic et de pauxillis atque minutis
visceribus viscus gigni sanguenque creari
sanguinis inter se multis coeuntibus guttis
ex aurique putat micis consistere posse
aurum et de terris terram concrescere parvis, 840
ignibus ex ignis, umorem umoribus esse,
cetera consimili fingit ratione putatque.
nec tamen esse ulla de parte in rebus inane
concedit neque corporibus finem esse secandis.
quare in utraque mihi pariter ratione videtur 845
errare atque illi, supra quos diximus ante.
Adde quod inbecilla nimis primordia fingit;
si primordia sunt, simili quae praedita constant
natura atque ipsae res sunt aequeque laborant
et pereunt, neque ab exitio res ulla refrenat. 850
nam quid in oppressu valido durabit eorum,
ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis?
ignis an umor an aura? quid horum? sanguen an ossa?
nil ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis
tam mortalis erit quam quae manifesta videmus 855
ex oculis nostris aliqua vi victa perire.
at neque reccidere ad nihilum res posse neque autem
crescere de nihilo testor res ante probatas.
Praeterea quoniam cibus auget corpus alitque,
scire licet nobis venas et sanguen et ossa 860
* * * 860a
sive cibos omnis commixto corpore dicent
esse et habere in se nervorum corpora parva
ossaque et omnino venas partisque cruoris,
fiet uti cibus omnis et aridus et liquor ipse
ex alienigenis rebus constare putetur,
ossibus et nervis sanieque et sanguine mixto.
Praeterea quae cumque e terra corpora crescunt,
si sunt in terris, terram constare necessest
ex alienigenis, quae terris exoriuntur.
transfer item, totidem verbis utare licebit:
in lignis si flamma latet fumusque cinisque,
ex alienigenis consistant ligna necessest,
[praeterea tellus quae corpora cumque alit auget]
ex alienigenis, quae lignis <ex>oriuntur.
Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis,
id quod Anaxagoras sibi sumit, ut omnibus omnis
res putet inmixtas rebus latitare, sed illud
apparere unum, cuius sint plurima mixta
et magis in promptu primaque in fronte locata.
quod tamen a vera longe ratione repulsumst;
conveniebat enim fruges quoque saepe, minaci
robore cum in saxi franguntur, mittere signum
sanguinis aut aliquid, nostro quae corpore aluntur.
cum lapidi in lapidem terimus, manare cruorem
consimili ratione herbis quoque saepe decebat,
et latices dulcis guttas similique sapore
mittere, lanigerae quali sunt ubere lactis,
scilicet et glebis terrarum saepe friatis
herbarum genera et fruges frondesque videri
dispertita inter terram latitare minute,
postremo in lignis cinerem fumumque videri,
cum praefracta forent, ignisque latere minutos.
quorum nil fieri quoniam manifesta docet res,
scire licet non esse in rebus res ita mixtas,
verum semina multimodis inmixta latere
multarum rerum in rebus communia debent.
'At saepe in magnis fit montibus' inquis 'ut altis
arboribus vicina cacumina summa terantur
inter se validis facere id cogentibus austris,
donec flammai fulserunt flore coorto.'
scilicet et non est lignis tamen insitus ignis,
verum semina sunt ardoris multa, terendo
quae cum confluxere, creant incendia silvis.
quod si facta foret silvis abscondita flamma,
non possent ullum tempus celarier ignes,
conficerent volgo silvas, arbusta cremarent.
iamne vides igitur, paulo quod diximus ante,
permagni referre eadem primordia saepe
cum quibus et quali positura contineantur
et quos inter se dent motus accipiantque,
atque eadem paulo inter se mutata creare
ignes et lignum? quo pacto verba quoque ipsa
inter se paulo mutatis sunt elementis,
cum ligna atque ignes distincta voce notemus.
Denique iam quae cumque in rebus cernis apertis
si fieri non posse putas, quin materiai
corpora consimili natura praedita fingas,
hac ratione tibi pereunt primordia rerum:
fiet uti risu tremulo concussa cachinnent
et lacrimis salsis umectent ora genasque.
Nunc age, quod super est, cognosce et clarius audi.
nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri
percussit thyrso laudis spes magna meum cor
et simul incussit suavem mi in pectus amorem
Musarum, quo nunc instinctus mente vigenti
avia Pieridum peragro loca nullius ante
trita solo. iuvat integros accedere fontis
atque haurire iuvatque novos decerpere flores
insignemque meo capiti petere inde coronam,
unde prius nulli velarint tempora Musae;
primum quod magnis doceo de rebus et artis
religionum animum nodis exsolvere pergo,
deinde quod obscura de re tam lucida pango
carmina musaeo contingens cuncta lepore.
id quoque enim non ab nulla ratione videtur;
sed vel uti pueris absinthia taetra medentes
cum dare conantur, prius oras pocula circum
contingunt mellis dulci flavoque liquore,
ut puerorum aetas inprovida ludificetur
labrorum tenus, interea perpotet amarum
absinthi laticem deceptaque non capiatur,
sed potius tali facto recreata valescat,
sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videtur
tristior esse quibus non est tractata, retroque
volgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenti
carmine Pierio rationem exponere nostram
et quasi musaeo dulci contingere melle,
si tibi forte animum tali ratione tenere
versibus in nostris possem, dum perspicis omnem
naturam rerum, qua constet compta figura.
Sed quoniam docui solidissima materiai
corpora perpetuo volitare invicta per aevom,
nunc age, summai quaedam sit finis eorum
nec<ne> sit, evolvamus; item quod inane repertumst
seu locus ac spatium, res in quo quaeque gerantur,
pervideamus utrum finitum funditus omne
constet an immensum pateat vasteque profundum.
Omne quod est igitur nulla regione viarum
finitumst; namque extremum debebat habere.
extremum porro nullius posse videtur
esse, nisi ultra sit quod finiat, ut videatur
quo non longius haec sensus natura sequatur.
nunc extra summam quoniam nihil esse fatendum,
non habet extremum, caret ergo fine modoque.
nec refert quibus adsistas regionibus eius;
usque adeo, quem quisque locum possedit, in omnis
tantundem partis infinitum omne relinquit.
Praeterea si iam finitum constituatur
omne quod est spatium, si quis procurrat ad oras
ultimus extremas iaciatque volatile telum,
id validis utrum contortum viribus ire
quo fuerit missum mavis longeque volare,
an prohibere aliquid censes obstareque posse?
alterutrum fatearis enim sumasque necessest.
quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne
cogit ut exempta concedas fine patere.
nam sive est aliquid quod probeat efficiatque
quo minus quo missum est veniat finique locet se,
sive foras fertur, non est a fine profectum.
hoc pacto sequar atque, oras ubi cumque locaris
extremas, quaeram: quid telo denique fiet?
fiet uti nusquam possit consistere finis
effugiumque fugae prolatet copia semper.
Praeterea spatium summai totius omne
undique si inclusum certis consisteret oris
finitumque foret, iam copia materiai
undique ponderibus solidis confluxet ad imum
nec res ulla geri sub caeli tegmine posset
nec foret omnino caelum neque lumina solis,
quippe ubi materies omnis cumulata iaceret
ex infinito iam tempore subsidendo.
at nunc ni mirum requies data principiorum
corporibus nullast, quia nil est funditus imum,
quo quasi confluere et sedes ubi ponere possint.
semper in adsiduo motu res quaeque geruntur
partibus <in> cunctis, infernaque suppeditantur
ex infinito cita corpora materiai.
Postremo ante oculos res rem finire videtur;
aer dissaepit collis atque aera montes,
terra mare et contra mare terras terminat omnis;
omne quidem vero nihil est quod finiat extra.
est igitur natura loci spatiumque profundi,
quod neque clara suo percurrere fulmina cursu
perpetuo possint aevi labentia tractu
nec prorsum facere ut restet minus ire meando;
usque adeo passim patet ingens copia rebus
finibus exemptis in cunctas undique partis.
Ipsa modum porro sibi rerum summa parare
ne possit, natura tenet, quae corpus inane
et quod inane autem est finiri corpore cogit,
ut sic alternis infinita omnia reddat,
aut etiam alterutrum, nisi terminet alterum eorum,
simplice natura pateat tamen inmoderatum,
nec mare nec tellus neque caeli lucida templa
nec mortale genus nec divum corpora sancta
exiguum possent horai sistere tempus;
nam dispulsa suo de coetu materiai
copia ferretur magnum per inane soluta,
sive adeo potius numquam concreta creasset
ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset.
nam certe neque consilio primordia rerum
ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
nec quos quaeque <darent motus pepigere profecto>
sed quia multa modis multis mutata per omne
ex infinito vexantur percita plagis,
omne genus motus et coetus experiundo
tandem deveniunt in talis disposituras,
qualibus haec rerum consistit summa creata,
et multos etiam magnos servata per annos
ut semel in motus coniectast convenientis,
efficit ut largis avidum mare fluminis undis
integrent amnes et solis terra vapore
fota novet fetus summissaque gens animantum
floreat et vivant labentis aetheris ignes.
quod nullo facerent pacto, nisi materiai
ex infinito suboriri copia posset,
unde amissa solent reparare in tempore quaeque.
nam vel uti privata cibo natura animantum
diffluit amittens corpus, sic omnia debent
dissolui simul ac defecit suppeditare
materies aliqua ratione aversa viai.
nec plagae possunt extrinsecus undique summam
conservare omnem, quae cumque est conciliata.
cudere enim crebro possunt partemque morari,
dum veniant aliae ac suppleri summa queatur;
inter dum resilire tamen coguntur et una
principiis rerum spatium tempusque fugai
largiri, ut possint a coetu libera ferri.
quare etiam atque etiam suboriri multa necessest,
et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae,
infinita opus est vis undique materiai.
Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi,
in medium summae quod dicunt omnia niti
atque ideo mundi naturam stare sine ullis
ictibus externis neque quoquam posse resolvi
summa atque ima, quod in medium sint omnia nixa,
ipsum si quicquam posse in se sistere credis,
et quae pondera sunt sub terris omnia sursum
nitier in terraque retro requiescere posta,
ut per aquas quae nunc rerum simulacra videmus;
et simili ratione animalia suppa vagari
contendunt neque posse e terris in loca caeli
reccidere inferiora magis quam corpora nostra
sponte sua possint in caeli templa volare;
illi cum videant solem, nos sidera noctis
cernere et alternis nobiscum tempora caeli
dividere et noctes parilis agitare diebus.
sed vanus stolidis haec * * *
amplexi quod habent perv * * *
nam medium nihil esse potest * * *

infinita; neque omnino, si iam <medium sit>,
possit ibi quicquam consistere * * *
quam quavis alia longe ratione * * *
omnis enim locus ac spatium, quod in<ane vocamus>,
per medium, per non medium, concedere <debet>
aeque ponderibus, motus qua cumque feruntur.
nec quisquam locus est, quo corpora cum venerunt,
ponderis amissa vi possint stare <in> inani;
nec quod inane autem est ulli subsistere debet,
quin, sua quod natura petit, concedere pergat.
haud igitur possunt tali ratione teneri
res in concilium medii cuppedine victae.
Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt
in medium niti, sed terrarum atque liquoris
umorem ponti magnasque e montibus undas,
et quasi terreno quae corpore contineantur,
at contra tenuis exponunt aeris auras
et calidos simul a medio differrier ignis,
atque ideo totum circum tremere aethera signis
et solis flammam per caeli caerula pasci,
quod calor a medio fugiens se ibi conligat omnis,
nec prorsum arboribus summos frondescere ramos
posse, nisi a terris paulatim cuique cibatum

ne volucri ritu flammarum moenia mundi
diffugiant subito magnum per inane soluta
et ne cetera consimili ratione sequantur
neve ruant caeli tonitralia templa superne
terraque se pedibus raptim subducat et omnis
inter permixtas rerum caelique ruinas
corpora solventes abeat per inane profundum,
temporis ut puncto nihil extet reliquiarum
desertum praeter spatium et primordia caeca.
nam qua cumque prius de parti corpora desse
constitues, haec rebus erit pars ianua leti,
hac se turba foras dabit omnis materiai.
Haec sic pernosces parva perductus opella;
namque alid ex alio clarescet nec tibi caeca
nox iter eripiet, quin ultima naturai
pervideas: ita res accendent lumina rebus.

Die uebrigen fuenf Buecher von de rerum natura samt wahnsinnig viel Sonstiges auf Lateinisch sind hier zu finden.